बालकाण्ड · चौपाई · चौपाई
अरुन नयन उर बाहु बिसाला। नील जलज तनु स्याम तमाला।।
मूल पाठ
अरुन नयन उर बाहु बिसाला। नील जलज तनु स्याम तमाला।।
कटि पट पीत कसें बर भाथा। रुचिर चाप सायक दुहुँ हाथा।।
स्रोत अभिलेख 1.209 · पुस्तक पृ. 207, 208
भावार्थ
मूल पाठ के बादभगवान्के लाल नेत्र हैं, चौड़ी छाती और विशाल भुजाएँ हैं, नील कमल और तमालके वृक्षकी तरह श्याम शरीर है, कमरमें पीताम्बर [पहने] और सुन्दर तरकस कसे हुए हैं। दोनों हाथोंमें [क्रमश:] सुन्दर धनुष और बाण हैं॥ १॥
स्रोत: सचित्र, सटीक गीता प्रेस संस्करण · PDF पृ. 207 · मूल पाठ अलग स्रोत-अभिलेख से · स्रोत-स्थिति
शब्द-दर-शब्द अर्थ
1 अरुन नयन उर बाहु बिसाला। नील जलज तनु स्याम तमाला।।
English explanation
AI draft: His eyes are reddish, his chest and arms broad. His body is dark like a blue lotus and the tamala tree.
| मूल शब्द | हिन्दी अर्थ | English meaning |
|---|---|---|
| अरुन | लालिमा लिए हुए | reddish |
| नयन | नेत्र | eyes |
| उर | वक्षस्थल | chest |
| बाहु | भुजाएँ | arms |
| बिसाला | विशाल | broad and large |
| नील | नीला | blue |
| जलज | कमल | lotus |
| तनु | शरीर | body |
| स्याम | साँवला | dark-hued |
| तमाला | तमाल वृक्ष के समान | like the dark tamala tree |
2 कटि पट पीत कसें बर भाथा। रुचिर चाप सायक दुहुँ हाथा।।
English explanation
A yellow garment and fine quiver are secured at the waist; a beautiful bow and arrow are held in the two hands.
| मूल शब्द | हिन्दी अर्थ | English meaning |
|---|---|---|
| कटि | कमर पर | at the waist |
| पट | वस्त्र | garment |
| पीत | पीला | yellow |
| कसें | कसे हुए हैं | are fastened |
| बर | उत्तम | fine |
| भाथा | तरकश | quiver |
| रुचिर | सुंदर | beautiful |
| चाप | धनुष | bow |
| सायक | बाण | arrow |
| दुहुँ | दोनों | both |
| हाथा | हाथों में | in the hands |
स्रोत और प्रसंग
- काण्ड
- बालकाण्ड
- पद
- चौपाई
- स्रोत अभिलेख
- 1.209
- भावार्थ पृष्ठ
- PDF पृ. 207
- सहायक विषय
- विश्वामित्रका राजा दशरथसे राम-लक्ष्मणको माँगना
- मुद्रित पृष्ठ
- 207, 208
विषय-शीर्षक पुस्तक की विषय-सूची से हैं; पृष्ठ-मिलान अनुमानित है और एक अंश में कई प्रसंग आ सकते हैं।